Gaziantep Oluşum | www.gaziantepolusum.com
 
BİREYSEL, BİREYLER ARASI VE BİREY İÇİNDEKİ FARKLILIKLAR
13.4.2017
Duygu Annaç


Bireysel Farklılıklar

Bireysel farklılık, insan değişmez özelliklerden sadece birini dikkate alarak, kişinin bir özelliğiyle diğerinden farklı olduğunu belirtmedir. ( Aynı sınıfta öğrenim göre Ahmet Ali’den matematikte daha ileri ya da daha geri olmasında olduğu gibi. ) çocuklar yaşlarına göre sınıflara yerleştirildiğinde, değişmez bir özellik olan yaşa göre sınıflama yapıldığında, bireysel farklılık dikkate alınarak sınıflara yerleştirilmiş olurlar. Çocukları yaşlarına göre sınıflara yerleştirerek gurup lamanın onların diğer özelliklerine göre de benzer kümeler oluşturmayacağı uzun yıllardan beri eğitimde bilinir. Her okulun her sınıftaki çocuklar yaşın dışındaki değişmez diğer özellikleriyle birbirinde belli düzeyde farklıdır. Yaşları aynı olan iki çocuğun boy ve ağırlıkları farklı; yaşları ve zekâ yaşları aynı olan iki çocuğun okuma başarımları farklı olduğu belirtildiğinde bireysel farklılıktan söz edilmiş olur. Görüldüğü gibi bireysel farklılıktan söz edebilmek için değişmez özelliklerin ölçülmesi yâda niteliksel olarak farklılığın belirtilmesi gereklidir. Yetersizliklerine göre yani farklı olan bir özelliğine göre sınıflara yerleştirilen çocukların, diğer özellikleriyle birbirinden farklı oldukları anlaşılmasıyla eğitim düzenlemelerini çeşitlendirmiştir. Engelli çocukların yetersizliklerine göre sınıflanmasında bireysel farklılıklar kavramından yararlanılmıştır. Özel gereksinimi ( engelli) çocuk, insanların değişmez özelliklerinden sadece biri, etkilendiği yetersizlik dikkate alınarak ortalama çocuktan farklılığı belirlenen çocuktur. Önceleri, bireysel farklılık kavramı çocukların yetersizliklerine göre sınıflanmalarına ve yetersizliğe göre eğitim hizmetlerin düzenlemesine hizmet etmiştir. Örneğin, görme keskinliği 1/10 ya da daha az olanlar görme engelliler kümesini oluşturmuş ve eğitim hizmetleri körler okullarında düzenlenmiştir. Zekâ bölümü 140 yâda üzerinde olma üstün zekalılar kümesini oluşturmuş ve özel sınıflarda eğitim sınıfları düzenlenmiştir. Özel gereksinimli olarak sınıflanan çocuk, normal sınıftaki çocuktan bir özelliğiyle farklı olan çocuktur. Bu çocuk zihin özellikleri bakımdan geri yâda ileridir. Görmüyor yâda işitmiyor. Normal çocuğun sahip olduğu hareket becerilerine ya da normal çocuğun konuşmasına ya da diline sahip olmayabilir. Ya da sosyal ilişkilerinde sapkın olabilir. Özel eğitimdeki yetersizliğe göre yapılan geleneksel sınıflanan esin kaynağı bireysel farklılık kavramıdır.

Bireyler Arası Farklılık

Bireyler arası farklılık kavramı ise bir çocuğun diğer çocuklardan birden fazla değişmez özelliğinin farklı olduğunu belirtir. Bireyler arası farklılık kavramı, kişilerin birden fazla özelliklerinin ölçüldüğü ölçü araçlarının geliştirilip uygulanmasına bağlı olarak gelişen kavramdır. Böylece, çocukları tek bir özelliği ile ölçme yerine pek çok özelliğiyle ölçmeyi hizmet eden değerlendirme sistemlerinin geliştirilmesine hizmet etmiştir. Bireyler arası farklılığı ölçebilmek için norm kümesinde yer alan çocukların gelişim alanlarında, zihinsel süreçlerde ya da disiplin alanlarında göreceli yeterliliklerini belirlemek için ölçü araçları hazırlanmıştır. Kişilerin birden fazla özelliğine göre farklılıklarının ölçülmesi tanılama, yerleştirme ve özel eğitim hizmetlerini etkilemiştir. Sınıf içindeki çocukların disiplin alanlarındaki yeterliklerine göre kümeler oluşturularak öğretim düzenlemelerine yer verilmiş ve öğrenciler aynı sınıfa kayıtlı olmakla beraber değişik derslerde değişik kümelerin olduğu eğitim düzenlemelerinin yer aldığı öğretme modelleri geliştirilmiştir. Başarı ölçü araçlarından yararlanarak derslere göre sınıf içinde öğrenci kümeleri oluşturma yine öğrencilerin birden fazla özelliğinin ölçülmesinin sonucudur. Öğretmeden derslerde ve hatta ünitelerde öğrencilerin farklılaşan düzeylerini belirleme ve öğrencilerin belirlenmiş olan düzeylerine göre öğretimi planlaması, desenlemesi ve uygulanmasının beklenmesi bireyler arası farklılıkların ölçülmesiyle mümkün olmuştur.

Bireyin Kendi İçindeki Farklılığı

Farklılığın bir diğer kavramını da çocuğun kendi içindeki yeterliliklerinin ölçerek ve ölçülen beceri ve yeterliliklerinin kendi aralarında karşılaştırarak belirlenir. Örneğin uzun kavramında kavram, renk kavramında eşleme, model olduğunda kalemi tutar ve birden üçe kadar ritmik sayar şeklinde çocuğun kendi içindeki yeterliliklerin belirlenmesi, bireyin akademik alanlarındaki düzeylerini ölçmenin sonucudur. Kişiye ortalama performansına göre değil ,her bir alanda yapabildiklerine göre öğretim düzenlemelerine yer verme düşüncesiyle bireyselleştirilmiş eğitim planları geliştirilmiştir. Örneğin, bireysel eğitim planının geriye olarak çocuğun akademik alanlarda ve gelişim alanlarında gereksinimlerine göre eğitim planları oluşturulduğunda bireyin kendi içindeki farklılıkları dikkate alınarak eğitim düzenlemeleri yapmış olur. Bireyselleştirilmiş eğitim planlarının geliştirilmesinin temelinde ölçüt bağımlı ölçü araçları ile ölçmeleri yer alır. Bireyin yapabildiği merkezli öğretimdir. Norm bağımlı ölçü araçlarıyla bireyin kendi içindeki farklılıklarının ölçmesinin sonucu çoklu zekâdan söz edilmeye başlanmıştır. Kişinin duygusal, bilişsel, pisikomotor ve sosyal zekâsının farklı olacağından hareketle öğretimi düzenleme ve öğrencileri yönlendirildiği çoklu zekâya göre öğretme modelleri geliştirmiştir. Birey merkezli öğretimdir. Bireyler arası, bireyin kendi içindeki farklılıkların ölçülebilir olması yetersizlikten etkilenmiş çocukların sınıflandırma, yerleştirme ve öğretim düzenlemelerini etkilemiştir.

Gelecek haftaki yazımda görüşmek üzere…

                                                                                 Duygu Uygun ANNAÇ  

 
Yazarlar