Gaziantep Oluşum | www.gaziantepolusum.com
 
NORMAL DİL GELİŞİMİNİN GERÇEKLEŞME SIRASI NASILDIR?
22.6.2018
Duygu Annaç


Dilde,tüm diğer gelişim alanlarında olduğu gibi ,ço- cuğunuzun şimdi ne yapıyor olduğu ve hemen sonra ne yapıyor olacağı,o yaştaki bir çocuğun ortalama olarak ne yapıyor olduğundan daha önemlidir.Fakat normal gelişim özelliklerini bilmekte size yardımcı olabilir.

Dil edinimi alanında ‘normal’ sınırı çok geniştir.Birçok çocuk ikinci yaş gününden önce sözcükleri kullan- maya başlamaz;bununla birlikte,uzun dönemde oldukça normal bir gelişim gösterir ve iyi bir konuşmacı olur.Bu nedenle aşağıda yer alan aşamaları tedbirli kul- lanın ve sıralamanın,verilen yaşlardan daha önemli oldu- ğunu aklınızdan çıkarmayın.

0-3 Ay

Bebek önceleri sadece ağlayarak ses çıkarır;ancak giderek ağlamadan da sesler çıkarmaya başlar.Kumru gibi sesler veya boğazdan gelen hafif sesler duyarsınız.Daha sonra bir ünlü sesi (a,o,vb.) çıkarmaya başlar.Üçüncü aya ayaklaştıkça gülmeye başlar.
Bebek ağlama dışındaki sesleri öğrenirken,aynı za- manda diğerlerinin konuş- malarına cevap vermeyede başlar.İlk önce,diğerleri ona konuştuğunda yüz ve vücut hareketleriyle karşılık verir. Daha sonra,yumuşak sesler kullanaraek konuşmaya katılır.

3-6 Ay

Bebek şimdi iki farklı ünlü ses çıkarabilir ve yalnız başınayken agucuklar yapar(babıldar).Ünlü ve ün- süz sesleri bir araya getirme- ye başlar ‘ba’ veya ‘da’ gibi. Farklı duyguları ifade etmek için farklı sesler çıkarır.Du- daklarını büzmeden birbiri- ne yapıştırıp titreştiriyorsa ya da diğer mimikleri yapabili- yorsa ,yetişkin bu mimikleri yaptığında onu taklit eder. Ayrıca çıkarabildiği sesle-

ri kullanarak başkalarının konuşmalarını taklit etmeye çabalar.

6-9 Ay

Artık en azından 4 farklı ses çıkarabilir.Tekrarlı iki heceen oluşan sesler üretebilir.Örne- ğin ‘mama’ , ‘dada’.

Sesler çıkarmak ve hare- ketler yapmak suretiyle sıra alarak yetişkinler karşılıklı konuşma etkinliği gerçek- leştirebilir.Dikkat çekmek için bağırır;birisi istemediği birşeyi yaparsa ağlayarak veya gürültülü sesler çıkara- rak protesto eder.Tanıdk bir kişiyi selamlarken gülüm- ser ve sesler çıkarır. Taklit becerisi artmaktadır. Alkış- lama ve el sallama hareket- lerini taklit eder. Birisi ona kendi çıkarabildiği seslerle seslendiğinde,bu sesleri taklit eder.

9-12 Ay

Bebek artık yetişkinlerin kul- landıklarına benzer ses tonu kalıplarını kullanmaktadır. Önce açık bir isteme/talep etme kalıbı görülür.Bir şeye

bakar,sonra yetişkine bakar mimiklerle ve seslerle gördü- ğü şey hakkındaki bilgiyi paylaşır.Yetişkinle bir etki- leşim başlatmak için sesler çıkarır.Öksürme göz kırpma veya dilinin dudaklarının üzerinde dolaştırma gibi yüz hareketlerini takit edebilir.

12-15 Ay

Artık bebek sohbetten hoş- lanmaya başlamıştır sohbet sırasında karşılıklı etkileşimi sürdürmek için,sesini yük- seltip alçaltarak sesler çıkarır. Kişilere bir şeylervermekten hoşlanır,belkide bunu yapar- ken sesler çıkarır.Artık çevre- sindekilere selam verirken ve veda ederken tutarlı sesler ve mimikler kullanmaktadır. Sözcükleri yaklaşık olarak taklit edebilir.Örneğin su demek için bu diyebilir.

Bu ne? Sorusu gibi bir soruya ya bir sözcüle ya da sözcüğe benzer bir ifadeyle cevap verebilir.Ses tonu kalıpları daha da olgunlaşır.Daha önceki isteme kalıbına ek olarak,hayret ve soru sorma ses tonu kalıplarını görebi- lirsiniz.

15-18 Ay

Çocuk genellikle isim,reddetme (genellikle ‘ıh’) ve selamlama sözcük- lerini içeren,dört yada altı kadar sözcükte ustalaşmıştır. Bir sözcüğü bilmiyorsa gös- terme veya el sallama gibi jestlerle birlikte sesker çıkarır. Tanıdık şarkıların söylenme- sine katılmaya çabalar.
Artık oldukça iyi bir taklit-
çi olmuştur.Dikkat çeken sözcükleri veya yetişkinin söylediği son sözcüğü yankı şeklinde söyler.

18 ay-2 Yaş

Çocuk artık 25 kadar söz- cüğü söyleyebilir.Bunlar insna ve nesne isimle-
ri (baba,mama) veda ve selamlama için tutarlı sözcükler,eylemleri betim- lemek için en azından iki sözcük (al),daha fazlasını istemek için bir sözcük (da) ve reddetme sözcüğünü (ıh) içerir.Onu tanıyan bir ye- tişkine söylediklerinin çoğu anlaşılır gelir.

2-3 Yaş

Bu dönemde giderek artan sayıda sözcük edinir.İki buçuk yaşındayken en az 50 sözcük bilir ve 3 yaşına gel- diğinde en az 200 sözcüğü vardır.Sohbet sırasında sıra alarak konuşmada ustalaşır. Önceleri bunu genellikle tek sözcükle yaparken giderek daha uzun cümlecikler kul- lanmaya başlar.

Dilbilgisi kurallarını öğ- renmeye başlar.Örneğin çoğullar,şimdiki zaman ekleri,sahip olma takıları (-nim) adıllar (ben,bana ve sen) gibi.

Bazı hatalar yapabilmesine rağmen bir tekerlemeyi ez- berleyebilir.Oynarken kendi kendine konuşabilir ve ko- nuşması oldukça anlaşılırdır. Gelecek haftaki yazımda görüşmek dileğiyle.


 
Yazarlar