Gaziantep Oluşum | www.gaziantepolusum.com
 
OTİSTİK ÇOCUKLARIMIZ İÇİN YENİDEN GÖZDEN GEÇİRELİM
9.6.2017
Duygu Annaç


Özel eğitime gereksinim duyan çocuklarda psiko- seksüel gelişim açısından farklılıklar söz konusumu- dur?

Sentilhes e göre cinsel-
lik kavramının gelişimi duygu ve aklın birlikte kullanımını gerektirir. Zeka düşünmeyi,yorum yapmayı,olaylar arasında ilişki kurmayı,seçenekler oluşturmayı,uygun tercih- ler yapmayı sağlar.Cinsel gelişim,fiziksel gelişim ve olgunluğu temel alan ey- lemsel girişimlerin zihinsel kapasiteye göre anlamlan- dırılmasıyla sağlanan cinse özgü duygusal ve sosyal gelişim alt yapısının oluş- turulması anlamına geldiği söylenilebilir.

Özel eğitime gereksinim duyan çocuklarımızın eğitimlerini planlarken
her zmaan normal gelişim evrelerinde edinilmesi gerekenler rehber olarak kullanılmaktadır.Genellikle özel eğitime gereksinim duyan çocukların gelişim evrelerinden aynı sıra

ile ancak farklı süreçte geçtikleri fikri kabul edil- mektedir.Bu sizin gelişimi için nasılsa cinsel gelişim içinde öyle ele alınmalıdır. Bu bağlamda cinsel geli- şimi anlamamızı sağlaya- cak psikoseksüel gelişim evrelerini yeniden gözden geçirerek neleri ne zaman öğretmemiz gerektiğini gözden geçirelim.

Özel gereksinimli çocukta,oral dönemdeki (0-18 ay)gelişimi sağlayan emme,çiğneme,ısırma gibi ilk eylemlerin geciktiği ya da hiç gerçekleşmediği görülebilmektedir.Çoğu zaman otistik (+zihin özürlü) çocukta duyusal algılara dayalı etkileşim girişimleri ve devinime dayalı ilişkilendirmelerde sınırlı kalmaktadır.Oral dö- nemdeki gelişimi sağlayan açlık ve susuzluğun anne memesiyle giderilmesiy- le yaşanacak hoşnutluk yaşanamaya bilmektedir. Temel gereksinimlerin giderilmesine bağlı olarak gelişmesi beklenen temel güven,bağımsız kişiliğin gerçekleşememesi sürekli alma isteğinin,ağızla ilgili olumsuz alışkanlıkların (parmak emme,tırnak yeme) görülme olasılığının artmasına nende olmak- tadır.Bu dönemi normal gelişim özelliği göstererek geçiren otistik çocukları- mız erken tanılandıkların- da avantajlı sayılabilirler. 

Bu dönemdeki edinimlerin sağlanabilmesi için,ağızla yapılan girişimlerin zihin- sel gelişimi destekleyici denemelere dönüştürül- mesi planlanabilir.Yumu- şak ve yuvarlak hatlı ser nesneler;farklı renkle kod- lanmış farklı tadlar;aynı renkte fakat farklı kokuyla eşlenmiş tadların denetil- mesi gibi etkinliklere yer verilebilir.

Anal dönem (18-36 ay) ikinci zevk bölgesi anüs kaslarına yönelik kont- rol girişimlerine dayalı dışkı kontrolünün geliş- tiği dönemdir.Böylece çocuğun edilgenlik- ten-bağımsızlığa geçişi de gerçekleşmektedir. 

Bu dönemde çocuk zeka gelişiminde işlem öncesi dönemin sembolik evre- sinde olduğundan,çoğu zaman zihin özürlü otistik çocuk duyu-devin döne- mindeki kişi ve nesnelerle etkileşme girişimlerine dayalı olarak geliştirmesi gereken,kişi ve nesnelerin sembolleri ile ilişkilen- dirilmesinde de sınırlı kalmaktadır.Anal dönem cinsel tacize karşı korun- ma eğitiminin başlangı- cını oluşturacak ebeveyn tepkilerinin başlatılması gereken bir dönem olarak ta önemlidir.

Fallik dönemde (36-60 ay) gelişimini sağlayan zevk bölgesi cinsel organlar- dır.Bu dönemde,cinsle organlarla oynama en sık görülen davranış biçimi- dir.Otistik (+zihin özürlü) çocuk bedeniyle oyna- mayı tekrarlayan davranış biçimine dönüştürebilir. Bu davranışın hoşnutluğu kendi içinde olduğundan giderek sıklığı artabilir.

Bu dönemde en sık görülen ikinci davranış soru sormadır.Otistik (+zihin özürlü) çocukta soru sorma pek görülmez. Fallik dönemde (36-60 ay) çocukta sınıflama ve sıra- lama becerileir gelişmeye başlamış ise tacizden ko- runmada güven çemberi çalışmasının yapılabile- ceği dönemdir. 

Gizil (latent)(6-11 yaş) dönemde cinsle konula- ra olan merakın azaldığı
ve önceki dönemlerde edinilenlerin pekiştirildiği bir evredir.Otistik (+zihin özürlü) çocuk kendini geliştirmeye yönelik giri- şimleri kendisi başlatma- yacağı için bu dönemde planlanmış çalışmalar önceki dönemlere ilişkin edinimlerin telafi edilmesi için değerlendirilebilir.
Gizli (Latent) dönemde karşıt cins yetişkine sevgi ile yönelimin olumsuz sonuçlanmaması için
bu dönem başında iyi ve kötü dokunmanın öğre- timi yapılabilir.Okulda yaşıt karşı cinse tepkili yönelim ekip yöntemi ile kırılmaya çalışılmalıdır. Gerekirse izinsiz fiziksel temas çalışılmalıdır.

Genital dönem (11- 18) dönemde otistik (+zihin özürlü) çocukta fiziksel gelişime dayalı olarak farklılaşma başlar. Ancak çocuk bu farklılığı anlam- landıramaz. Ancak içinde yaşadığı toplumun cinsler için belirlediği yaptırımla- ra uymak zorunda oldu- ğundan bu konuda çok iyi bir eğitimden geçirilmesi gerekir.

Hemcinsi olan ebeveyni model alarak bağımsız bir yetişkin gibi karşı cinse olgun bir sevgi gösterimi sergilemeye çalışır. Ancak çocuğun ilgi odağı kendisi ve ailesi dışına çıkamadığı için sorunlar yaşanabilir. Otistik (+zihin özürlü) ço- cuğun özellikleri ve eğitim konusunda aile yeteri kadar bilgilendirilmemiş ise aile içinde çözümlen- memiş karmaşa yeniden gündeme gelir.

Gelecek haftaki yazımda görüşmek üzere. 

 
Yazarlar