Gaziantep Oluşum | www.gaziantepolusum.com
 
DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE ÇOCUK HAKLARI
16.9.2017
Fevziye Karaer


BM Çocuk Hakları bildirisinde ; çocukların her türlü istismar, ihmal ve sömürüye karşı ko- runmasını ve hiçbir şekilde ticaret konusu olmamasını beyan etmektedir. Geniş Kap- samda düşünecek olursak çocukların zorla çalıştırılma- ması , sağlık,eğitim, ve ah- laki noktalarda yüksek refah seviyesinde bulundurulması gerektiği belirtilmiştir. Çocuk hakları, kanunen ve ahlaki yönden tüm dünya çocukları- nın sahip olduğu evrensel bir kavramdır.

Günümüzde çocuk hakları ile ilgili olan Uluslararası belge 20 Kasım 1989 tarihinde Birleş- miş Milletler tarafından kabul edilen ve 193 ülke tarafından onaylanmış olan Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmedir. Birleşmiş Milletlerin 20 Kasım 1989’da Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni kabul etmesi nedeniyle 20 ka- sım “Evrensel Çocuk Günü” olarak ilan edildi ve “Dünya Çocuk Hakları günü” olarak kutlanıyor.

Uluslararası Çalışma Örgütü Çocuk İşçiliğinin Sona Erdi- rilmesi Uluslararası Programı ( IPEC) kapsamında yapılan bir araştırmaya göre Milyon- larca çocuk, fiziksel, zihinsel, eğitsel, sosyal, duygusal, ve kültürel gelişimlerine zarar veren ve ulusal yasalarla ulus- lararası standartlara uygun olmayan koşullarda çalışmak- tadır.

Dünyada 5-14 yaş grubun- da 250 milyon çalışan çocuk bulunduğu, 12-17 yaş grubu 283 milyon çocuğun çalıştığı için okula devam edemediği tahmin edilmektedir. Sayı- lardan da anlaşılacağı üzere tüm dünyada çocuk hakları ihlalleri çok üst seviyededir. İnsan hakları ihlalleri ile aynı bağlamda değerlendirilmesi gereken çocuk hakları ihlalle- ri her ne kadar Uluslararası bir çok sözleşme ve antlaşmaya konu olsa da beklenen başarı- nın altında kalınmıştır.Çocuk hakları ihlalleri , insan hakları ihlallelerine göre daha ivedi ve etkin bir mücadele edilme- si gereken bir durumdur.

Gelişmekte olan her ülke de olduğu gibi Türkiyede de Çocuk hakları ihlalleri büyük önem arzetmektedir.Nüfus, eğitim düzeyi,ekonomik du- rum ve sosyal yapı gibi statü farklılıkları çocukları çalışma- ya itmiştir.6-17 yas grubun- daki 16,264,000 çocuktan 958,000 çocuk çalısma yasa- mı içinde yer alıyor. Bu veri- lere göre 1994 yılında 6-17 yas grubunun yüzde 15.2’si çalı- sırken, 1999’da bu oran yüzde 10.3’e, 2006’da ise yüzde 5.9’a gerilemis durumdadır. 6-14 yas grubuna bakıldıgında 12,478,000 çocuktan 320,000 çocugun çalıstıgı görülmek- tedir.

Bu veriler Ekim 1999 verileriy- le karsılastırıldıgında çalısan çocuk/çag nüfusu oranının yüzde 5.1’den yüzde 2.6’ya ge- riledigini göstermektedir. Türkiye IPEC programı ile ulusarası manada çocuk hak- ları ihlalleri ile ilgili mücadele hareketini başlatan 6 ülkeden birisi olmuştur. Türkiye ILO ile 1996 yılında anlaşma yap- mıştır.2001 yıl sonundan bu yana anlaşma 2 yılda bir yeni- lenmektedir.

IPEC Çerçevesinde 1992 yılın- dan bu yana gerçekleştirilen bazı çalışmalara değinecek olursak;Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünye- sinde, çocuk işçiliğiyle ilgili programların koordinasyonu, yeni program fikirleri geliştir- me, çocuk işçiliği konusunda seçilmiş bir grup müfettişin eğitimi ve mevzuatın iyileşti- rilmesinden sorumlu olan bir Çocuk İşçiliği Birimi kurul- muştur

.Milli Eğitim Bakanlığı Çıraklık Eğitim Merkezleri öğretmen- leri için duyarlılık arttırma çalışmaları yapılmıştır.Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından çocuk işçiliği konusundaki önemli istatistikleri toplamak amacıyla ulusal hane halkı araştırması yapılmış, 6-14 yaş grubu çocuklar incelenmiştir. Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu İstanbul’da- ki üyelerini çocuk işçiliği konusunda eğitmiştir. TESK bünyesinde İşyeri Danışma ve Denetleme Grubu (İDDG) sistemini kurulmuş, üyele- ri çocuk işçiliğiyle mücadele konusunda eğitilmiştir. Mesleki Eğitim ve Küçük Sa- nayi Destekleme Vakfı usta eğiticilerinin eğitimini ger- çekleştirmiş, Doğu Anado- lu’daki göçmen çocuklar ve sokakta çalışan çocuklar için eğitim kursları düzenlemiştir. İnsan Kaynakları Vakfı ilköğ- retim müfettişlerini çocuk işçiliği konusunda eğitmiştir.

IPEC programı çerçevesinde kurulan Ankara Büyükşehir Belediyesi Sokakta Çalışan Çocuklar Merkezi kısa dö- nemli mesleki eğitim kursları düzenlemiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü Küçükleri Koru- ma Birimi çocuklara daha iyi hizmet sunmak amacıyla ka- pasitesini geliştirmiştir. Baş- bakanlık GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ile ortaklaşa yürütü- len Diyarbakır sokaklarında çalışan çocuklar merkezi pro- jesi çerçevesinde çalışan ço- cukların sosyal ve psikolojik gelişimlerine destek sağlama ve aileler ve çeşitli kuruluş- lar düzeyinde konuya ilişkin duyarlılık yaratma çalışmaları sürdürülmektedir.

DİSK ile ortaklaşa yürütülen proje kapsamında İstanbul, Çorlu ve Denizli’de çocuk işçiliğiyle mücadele eylem planı oluşturulmuş, çalışma- lar başlatılmıştır.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İzmir’de seçilen meslek dalla- rında 2003 yılı itibarıyla çocuk işgücünün sona erdirilmesi projesi başlatılmıştır.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu, Türkiye’de Çocuk Haklarına Dair Söz- leşme’sinin (ÇHS) izlenmesi ve yürütülmesinden sorum- lu kurumdur.Çocuk Hakları ihlallerine karşı TBMM nin 2009 yılında kullanım açtığı www.cocukhaklari.gov.tr si- tesi 0(312) 420 5299 telefon numarası sayesinde çocuklar ve gençler insan hakları ihlal- lerine karşı doğrudan komite üyelerine ulaşmaları sağlan- maktadır.

Projenin kazanımlardan bir- tanesi Ege bölgesinde bir tane çocuk babasının işsiz kaldı- ğını ve maddi durumlarının kötü olduğunu bildirmiş ve SHEÇK(Sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu) bir uzman gönderip ilgili yerde inceleme yapmış aileye mad- di destekte bulunulmuştur. Bu platform da olduğu gibi özel kuruluşlar tarafından da gerçekleştirilen yardımlar bü- yük önem arzetmektedir.

Mustafa Kemal Atatürkün çocuklar ile ilgili ‘’Çocukla- rımızı artık düşüncelerini hiç çekinmeden açıkça ifade etmeye, içten inandıklarını savunmaya, buna karşılık da başkalarının samimî düşün- celerine saygı beslemeye alış- tırmalıyız. Aynı zamanda on- ların temiz yüreklerinde; yurt, ulus, aile ve yurttaş sevgisiyle beraber doğruya, iyiye ve gü- zel şeylere karşı sevgi ve ilgi uyandırmaya çalışılmalıdır.” sözü ile Çocukların nasıl ye- tiştirilmesi gerektiği ve hakla- rı hususunda günümüze ışık tutmaktadır. 

 
Yazarlar