Gaziantep Oluşum | www.gaziantepolusum.com
 
DÜNYADA VE TÜRKİYEDE ÇOCUK HAKLARI
7.10.2017
Fevziye Karaer


BM Çocuk Hakları bildiri- sinde ; çocukların her türlü istismar, ihmal ve sömürüye karşı korunmasını ve hiçbir şekilde ticaret konusu olma- masını beyan etmektedir. Geniş Kapsamda düşünecek olursak çocukların zorla ça- lıştırılmaması , sağlık,eğitim, ve ahlaki noktalarda yüksek refah seviyesinde bulundu- rulması gerektiği belirtilmiş- tir. Çocuk hakları, kanunen ve ahlaki yönden tüm dünya çocuklarının sahip olduğu evrensel bir kavramdır.

Günümüzde çocuk hakları ile ilgili olan Uluslararası bel- ge 20 Kasım 1989 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafın- dan kabul edilen ve 193 ülke tarafından onaylanmış olan Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşmedir. Birleşmiş Milletlerin 20 Ka- sım 1989’da Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni kabul etmesi nedeniyle 20 kasım “Evren- sel Çocuk Günü” olarak ilan edildi ve “Dünya Çocuk Hak- ları günü” olarak kutlanıyor.

Uluslararası Çalışma Örgütü Çocuk İşçiliğinin Sona Er- dirilmesi Uluslararası Prog- ramı ( IPEC) kapsamında yapılan bir araştırmaya göre Milyonlarca çocuk, fiziksel, zihinsel, eğitsel, sosyal, duy- gusal, ve kültürel gelişim- lerine zarar veren ve ulusal yasalarla uluslararası stan- dartlara uygun olmayan ko- şullarda çalışmaktadır. Dün- yada 5-14 yaş grubunda 250 milyon çalışan çocuk bulun- duğu, 12-17 yaş grubu 283 milyon çocuğun çalıştığı için okula devam edemediği tahmin edilmektedir. Sayı- lardan da anlaşılacağı üzere tüm dünyada çocuk hakları ihlalleri çok üst seviyededir. İnsan hakları ihlalleri ile aynı bağlamda değerlendirilmesi gereken çocuk hakları ihlal- leri her ne kadar Uluslararası bir çok sözleşme ve antlaş- maya konu olsa da beklenen başarının altında kalınmıştır. Çocuk hakları ihlalleri , in- san hakları ihlallelerine göre daha ivedi ve etkin bir mü- cadele edilmesi gereken bir durumdur.

Gelişmekte olan her ülke de olduğu gibi Türkiyede de Çocuk hakları ihlalleri büyük önem arzetmektedir.Nüfus, eğitim düzeyi,ekonomik durum ve sosyal yapı gibi statü farklılıkları çocukları çalışmaya itmiştir.6-17 yas grubundaki 16,264,000 ço- cuktan 958,000 çocuk çalıs- ma yasamı içinde yer alıyor. Bu verilere göre 1994 yılında 6-17 yas grubunun yüzde 15.2’si çalısırken, 1999’da bu oran yüzde 10.3’e, 2006’da ise yüzde 5.9’a gerilemis du- rumdadır. 6-14 yas grubu- na bakıldıgında 12,478,000 çocuktan 320,000 çocugun çalıstıgı görülmektedir. Bu veriler Ekim 1999 verileriyle karsılastırıldıgında çalısan çocuk/çag nüfusu oranının yüzde 5.1’den yüzde 2.6’ya geriledigini göstermektedir. Türkiye IPEC programı ile ulusarası manada çocuk hakları ihlalleri ile ilgili mü- cadele hareketini başlatan 6 ülkeden birisi olmuştur. Türkiye ILO ile 1996 yılında anlaşma yapmıştır.2001 yıl sonundan bu yana anlaşma 2 yılda bir yenilenmektedir.

IPEC Çerçevesinde 1992 yı- lından bu yana gerçekleş- tirilen bazı çalışmalara de- ğinecek olursak;Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde, çocuk işçili- ğiyle ilgili programların ko- ordinasyonu, yeni program fikirleri geliştirme, çocuk iş- çiliği konusunda seçilmiş bir grup müfettişin eğitimi ve mevzuatın iyileştirilmesin- den sorumlu olan bir Çocuk İşçiliği Birimi kurulmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı Çırak- lık Eğitim Merkezleri öğret-

menleri için duyarlılık art- tırma çalışmaları yapılmıştır. Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından çocuk işçiliği konusundaki önemli ista- tistikleri toplamak amacıyla ulusal hane halkı araştırması yapılmış, 6-14 yaş grubu ço- cuklar incelenmiştir. Türki- ye Esnaf ve Sanatkarlar Kon- federasyonu İstanbul’daki üyelerini çocuk işçiliği ko- nusunda eğitmiştir.

TESK bünyesinde İşyeri Da- nışma ve Denetleme Grubu (İDDG) sistemini kurulmuş, üyeleri çocuk işçiliğiyle mü- cadele konusunda eğitilmiş- tir.Mesleki Eğitim ve Küçük Sanayi Destekleme Vakfı usta eğiticilerinin eğitimini gerçekleştirmiş, Doğu Ana- dolu’daki göçmen çocuklar ve sokakta çalışan çocuklar için eğitim kursları düzen- lemiştir. İnsan Kaynakları Vakfı ilköğretim müfettişle- rini çocuk işçiliği konusun- da eğitmiştir.

IPEC programı çerçevesinde kurulan Ankara Büyükşehir Belediyesi Sokakta Çalışan Çocuklar Merkezi kısa dö- nemli mesleki eğitim kurs- ları düzenlemiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü Küçükleri Koruma Birimi çocukla- ra daha iyi hizmet sunmak amacıyla kapasitesini geliş- tirmiştir. Başbakanlık GAP Bölge Kalkınma İdaresi Baş- kanlığı ve Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ile ortaklaşa yürütülen Di- yarbakır sokaklarında çalı- şan çocuklar merkezi projesi çerçevesinde çalışan çocuk- ların sosyal ve psikolojik ge- lişimlerine destek sağlama ve aileler ve çeşitli kuruluşlar düzeyinde konuya ilişkin duyarlılık yaratma çalışma- ları sürdürülmektedir.DİSK ile ortaklaşa yürütülen proje kapsamında İstanbul, Çorlu ve Denizli’de çocuk işçili- ğiyle mücadele eylem pla- nı oluşturulmuş, çalışmalar başlatılmıştır.Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İzmir’de seçilen meslek dallarında 2003 yılı itibarıyla çocuk işgücünün sona erdi- rilmesi projesi başlatılmıştır. Sosyal Hizmetler ve Ço- cuk Esirgeme Kurumu, Türkiye’de Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’sinin (ÇHS) izlenmesi ve yürütülme- sinden sorumlu kurumdur. Çocuk Hakları ihlallerine karşı TBMM nin 2009 yı- lında kullanım açtığı www. cocukhaklari.gov.tr sitesi 0(312) 420 5299 telefon nu- marası sayesinde çocuk- lar ve gençler insan hakları ihlallerine karşı doğrudan komite üyelerine ulaşmala- rı sağlanmaktadır. Projenin kazanımlardan birtanesi Ege bölgesinde bir tane ço- cuk babasının işsiz kaldığı- nı ve maddi durumlarının kötü olduğunu bildirmiş ve SHEÇK(Sosyal hizmetler ve çocuk esirgeme kurumu) bir uzman gönderip ilgili yerde inceleme yapmış ai- leye maddi destekte bulu- nulmuştur. Bu platform da olduğu gibi özel kuruluşlar tarafından da gerçekleştiri- len yardımlar büyük önem arzetmektedir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklar ile ilgili ‘’Çocukla- rımızı artık düşüncelerini hiç çekinmeden açıkça ifade etmeye, içten inandıklarını savunmaya, buna karşılık da başkalarının samimî dü- şüncelerine saygı beslemeye alıştırmalıyız. Aynı zamanda onların temiz yüreklerin- de; yurt, ulus, aile ve yurttaş sevgisiyle beraber doğruya, iyiye ve güzel şeylere karşı sevgi ve ilgi uyandırmaya çalışılmalıdır.” sözü ile Ço- cukların nasıl yetiştirilmesi gerektiği ve hakları husu- sunda günümüze ışık tutmaktadır. 

 
Yazarlar